Moderne orgelbouw volgens oude ambachtelijke traditie

De inwijding van het nieuwe hoofdorgel in de dom van het Duitse Speyer zal een muzikale gebeurtenis van de eerste orde zijn. Op 18 september 2011 wordt in de dom het eerste concert gegeven waarbij dit nieuwe orgel met zijn 85 registers en 5.556 pijpen te horen zal zijn. Het orgel is gebouwd aan de Nederrijn, door Orgelbau Seifert in Kevelaer. In 2010 vierde deze onderneming, die in 1885 in Köln werd opgericht door de uit Thüringen afkomstige Ernst Seifert en nu in de vijfde generatie in Kevelaer onder leiding staat van Roman Seifert, haar 125-jarige bestaan. Ernst Seifert verdiende het startkapitaal voor de oprichting van zijn firma met de verkoop van een octrooi voor een geheel nieuw windladesysteem waarbij de lucht door kleine lederen membranen naar de pijpen wordt geleid. De drie zoons van de oprichter bouwden orgels in Köln, Bergisch-Gladbach en Kevelaer. Maar alleen de productiewerkplaats aan de Nederrijn is tot op heden behouden gebleven.

Dat er een vestiging van de onderneming in Kevelaer werd geopend, had te maken met een grote opdracht. In 1907 moest voor de Mariabasiliek in Kevelaer het grootste orgel in het Duitse keizerrijk worden gebouwd. Een voorwaarde voor het verstrekken van de opdracht aan Ernst Seifert was dat hij in Kevelaer een nevenvestiging begon. Het orgel voor de Mariabasiliek was het grootste dat de werkplaats ooit had verlaten. Met zijn 149 registers is het een instrument dat ook nu nog veel indruk maakt op de talloze pelgrims die het bedevaartsoord bezoeken. Seifert bleef in Kevelaer, omdat de in 1865 geopende spoorbaan van Köln naar Nijmegen gunstige perspectieven bood. In 1907 bouwde Seifert ook het orgel voor het Quirinusmunster in Neuss.

De geschiedenis van Orgelbau Seifert wordt gekenmerkt door hoogte- en dieptepunten. De grootvader van Roman Seifert heeft in de jaren twintig van de vorige eeuw ook bioscooporgels gebouwd. Daarmee deed hij goede zaken – tot de geluidsfilm zijn intrede deed. De wereldwijde economische crisis van de jaren dertig bracht ook voor de orgelbouw veel problemen met zich mee. In zijn inmiddels ruim 125-jarige bestaan heeft de onderneming meer dan 1.000 orgels gebouwd. Momenteel is Orgelbau Seifert drie tot vier jaar vooruit volgeboekt. Wie nu opdracht geeft tot het bouwen van een orgel, moet daarvoor een bedrag met vijf of zes nullen uittrekken. Afhankelijk van de grootte van het gewenste orgel heeft de onderneming voor de bouw daarvan 2.000 tot 17.000 werkuren nodig.

Na 1945 werden er veel nieuwe kerken gebouwd en liep de handel in orgels uitstekend. Destijds werd er gretig gebruik gemaakt van elektrische snufjes. Waar het vooral om ging, was met de beperkte middelen die er toen beschikbaar waren, toch fraaie instrumenten te maken. Nu komen traditie en kwaliteit weer op de eerste plaats. Roman Seifert heeft sinds zijn intrede in de onderneming in 2000 een aantal radicale veranderingen doorgevoerd. Een beslissende ervaring voor hem was dat hij de gelegenheid kreeg van dichtbij te bestuderen hoe een Noordduits orgel van Arp Schnitger uit de zeventiende eeuw werd nagebouwd. Voor Seifert is het bouwen met massief hout tegenwoordig standaard. In zijn werkplaats liggen eiken planken, sparrenhout voor de grote pijpen en hout van fruitbomen voor de kleinere pijpen. Hij dweept met sparrenhout uit het Laternsertal in het Oostenrijkse Vorarlberg. Luchtgedroogd hout is een basisvoorwaarde voor de kwaliteit en duurzaamheid van een orgel.

Roman Seifert leerde het beroep van zijn dromen bij Orgelbau Rieger in Oostenrijk. De nu 35-jarige Roman is op betrekkelijk jonge leeftijd toegetreden tot het familiebedrijf en heeft inmiddels de leiding over 34 medewerkers. Orgelbouw is voor hem een teamsport. Maar ook iedere keer weer een liefdesverhaal. Het bouwen van een orgel duurt gewoonlijk meer dan een jaar. In deze tijd bouwen alle betrokkenen een speciale band op met hun orgel. De weinige goede orgelbouwers die er tegenwoordig nog zijn, zullen ook in de toekomst niet stil hoeven te zitten. Want hoewel er vrijwel geen nieuwe kerken meer worden gebouwd, moeten veel van de interimorgels die na de oorlog werden gebouwd, nu worden gerestaureerd en qua klank worden verbeterd.

Orgelbau Romanus Seifert & Sohn GmbH & Co KG
Jägerstraße 52
D-47623 Kevelaer

Telefoon: +49 (0) 28 32 93 18 0
E-Mail: info@orgelbau-seifert.de
www.orgelbau-seifert.de